Crocus tuna-ekimii SIRRI YÜZBAŞIOĞLU

Çiçeklenme:              Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Kuzey Batı Türkiye / Balıkesir

Yükseklik:                  1000 m.

Habitat:                     Pinus orman açıklıklarında, yosunlu mermer kayalık ve otluk alanlarda G. gracilis ve C. mouradii ile birlikte nadir olarak görülür.  

Çiçekler:                    Çiçekler genellikle yüksek oranda çiçek veren C. chrysanthus’ların aksine 1 (-2) adet gibi çok düşük sayıdadır. Çiçekler sarı veya koyu sarı tonlarda, dış yaprakların alt kısımlarında kısa kahve renkli şeritlenme görülür. Ancak bu çizgiler taç yaprakların yarısını geçmez. Çiçek tüpü uzun, üst kısımları daha yoğun olmak üzere koyu kahve - mor renkte şeritlidir. Çiçek boğazı tüysüz ve sarı renktedir.

Segmentler:                Stilus portakal veya sarı renkte, üç parçalı, uçlardan hafif fırfırlı, belirgin olarak anterlerden daha kısa veya nadiren aynı boya ulaşır. Anterler ok şeklinde, sarı renkte, 10.2-14 mm. boyda, loblar belirgin ve yapışık, konnektif renksiz veya açık sarı renktedir. Filamentler skabrit, koyu sarı renkte, 6.25-9.5 mm. gibi anterlerden hafif kısadır.

Yapraklar:                  Yapraklar puslu gri - yeşil, ortalama 2.11 adet,  1.5-4 mm. eninde, 5-7 gibi yüksek ribli, yapraklardaki beyaz çizgi 1/4 – 1/5 civarında, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa ve V şeklinde dik duruşludur.

Korm ve tunik:           Dış tunikler sert kabuklu içtekiler biraz daha yumuşak, 3-3.5 mm. dikensi boyunlu, alt kısımdan geniş parçalara ayrılı, belirgin yüzüklü, yüzükler kısa dişlidir.

Benzerleri:                  Tunik ve rengi ile C. chrysanthus grubunun içinde gibi görülebilir. Fakat yaprak sayıları, yaprak genişliği ve yaprakların altındaki rib sayıları ile kolaylıkla bu gruptan ayrılıyor. Yaprak karakteri bakımından C. sozenii’ye çok benziyor ancak bu türde ise çiçekler beyaz veya mavi renktedir.

Yetiştirme:                  Soğuk bir kış ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.

Crocus gembosii Ruksans

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Antalya

Yükseklik:                 1200 - 1300 m.

Habitat:                     Islak otluk ve çayırlık yaylalarda Crocus mawii, Eranthis, Scilla, Corydali ve Galanthus ile birlikte hemen eriyen karların etraflarında açmaya başlıyorlar.

Çiçekler:                    Çiçek renkleri çok değişken, yoğunlukla açık sarı renklerde, iç yüzünde herhangi bir desen görülmez, Çiçeklerin dışı aynı şekilde sade açık sarıdan koyu sarıya kadar değişken, tamamen desensiz veya kısalı uzunlu düzensiz şeritler görülür. Tepallerin bir kısmı tamamen sade iken bazen alt kısımlarda kahve rengi koyu bölge görülebiliyor. İçteki taç yaprakların dışı sade sarı renkte veya bazen alt kısımlarda koyuluklar görülebilir. Çiçek boğazı tüysüz, çiçekler ile aynı veya daha koyu sarı renktedir. Çiçek tüpü genellikle sarı üzeri kahve şeritli, bazen sade sarı veya tamamen kahve – mor renktedir.

Segmentler;                Stilus portakal veya kırmızı renkte, anterlerin uç kısmına doğru çok kısa üç parçaya ayrılır, uçlarda belirgin olarak genişleme görülür, anterlerden daha kısa veya nadiren aynı boya ulaşır. Anterler sarı, 10-12 mm. boyda, ok şeklinde, uç kısımlardan inceliyor, 2mm. gibi sivri lobludur.  Konnektif oldukça değişken, renksiz, açık sarı veya özellikle üst kısımlardan grimsidir. Filamentler tüysüz, 6-9 mm. boyda, sarı veya koyu sarı renktedir.

Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 5-6 adet,  2 ribli, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa veya nadiren üzerindedir.

Korm ve tunik:           Korm yuvarlakımsıdır. Tunikler kağıtsı, alt kısımdan 1-1.5 mm. genişlikte kısa parçalara ayrılır, tunik boynu 5mm. civarında ve sivri uçludur, yüzükler sert değil, dişsiz veya 1mm. den daha kısa ve aralıklı dişler görülebilir.

Benzerleri:                  Diğer C. chrysanthus coplex üyeleri

Yetiştirme:                  Soğuk bir kış, sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunmakla beraber bahçe koşullarında çok iyi gelişip yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır. C. mawii ile çok güzel melezlenip çok farklı harikulade yavrular oluşturabiliyor.  

    

Crocus uschakensis

Çiçeklenme:              Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Uşak

Yükseklik:                 1000 m. - 1300 m.

Habitat:                     Çam ormanları aralarındaki çimenli boşluklar, ekili arazilerin aralarında ve yol kenarlarındaki ıslak çimenlik alanlarda görülür.

Çiçekler:                    Çiçekler parlak sarı, çok nadiren dış yüzeyde hafif noktalı, taç yapraklar  9-11 genişlikte, 16-21 boyda, Tüm örneklerde boğazın içinde koyu bir nokta bulunur. Bazı örneklerde çiçek bölününce bu siyah nokta daha kolay görülüyor. Çiçek tüpü  kremsi sarı, nadiren yeşilimsi noktalıdır.

Segmentler:                Stilus portakal, kırmızı veya nadiren açık sarı renkte, anterlerin uç kısmına yakın bir seviyeden kısa 3 parçaya ayrılır, stigma uçları belirgin olarak genişler, anter seviyesinde veya üzerindedir. Filamentler  tüysüz, 4 mm. boyda, anterler  11-20 mm. boyda, loblar 2mm. siyahlı çok nadiren tamamen sarıdır.

Yapraklar:                  Yapraklar 3-7 adet, 1.5-2mm. eninde, kanallarda 2 er adet ribli, ön yüzdeki beyaz şerik 1/5 gibi ince, çiçeklenme döneminde bazı örneklerde çıkmaya başlarken bazılarında çiçeklerden daha uzundur.

Korm ve tunik:           Tunik çok sert kabuklu, 5-10mm. gibi dikensi boyunlu, belirgin yüzüklü, yüzükler 1-2mm. gibi dişlidir.

Benzerleri:                  C. chrysanthus, (yaprak altındaki her iki kanal 3-4 adet ribli, genel olarak boğazda koyu leke bulunmaz, )

Yetiştirme:                  Kültürel olarak  çok sevilen ve Uschak Orange adı ile bilinen harika bir formu bulunuyor.  Tüm chrysanthus türleri bahçe şartlarında çok güzel yetişip çok hızlı bir şekilde çoğalabiliyorlar. Yaz yağışlarına ve kış donlarına karşı dayanıklıdırlar.

Bölgede farklı lokasyonlarda çektiğim bazı fotoğrafları aşağıda görebilirsiniz. 

Crocus henrikii

Çiçeklenme:              Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Antalya

Yükseklik:                 900 m. - 1200 m.

Habitat:                     Kalkerli arazilerde çam ormanı aralarındaki çalılık ve taşlık etraflarında  bulunur.

Çiçekler:                    Çiçekler açık veya koyu sarı renkte, taç yaprakların dışı her zaman açık veya koyu kahve noktalı, alt kısımları biraz daha koyu tondadır.  Taş yapraklar 4-8 mm. genişlikte, 15-35mm. boydadır. Genel olarak diğer chrysanthus türlerine oranla taç yapraklar daha ince ve uzun yapısı ile çiçeklere uzunca bir görünüm verir. Çiçek tüpü koyu kahve renkte noktalı veya tamamen düz kahve renktedir.

Segmentler:                Stilus portakal veya kırmızı renkte, 3 parçalı, parçalar kısa ve uçları şişkin, anterlerin yarı seviyesinde veya nadiren aynı boya ulaşır.   Anterler tamamen sarı, kısa loblu, filamentler sarı veya koyu sarı, 4-10 mm. boyunda,  anterlerin yarı seviyesinde veya aynı boydadır.

Yapraklar:                  Yapraklar 4-7 adet, yaprak altında ve sırtında 2-3 adet ribli, çiçeklenme dönemin çiçekler ile aynı mevcuttur.

Korm ve tunik:           Tunik sert kabuklu,  5-7mm. gibi dikensi boyunlu, belirgin yüzüklü ve yüzük kenarlarında dişler yok ancak bazen iğnemsi çok kısa dişlenme eğilimi gösterebilir.

Benzerleri:                  C. muglaensis (stilus sarı renkte, anterler siyah, )

                                     C. spyleus (anterler grimsi konektif renksiz, stilus sarı renkte,)

Yetiştirme:                  Kültürel olarak  bilinen Gündogmuş Bronz formu yaygın olarak bulunuyor. Sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunuyor. Ara sıra yağan yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır. 

Crocus sipyleus

Crocus chrysanthus subsp. sipyleus 
Çiçeklenme:               Şubat – Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Manisa, İzmir,

Yükseklik:                  900 m. - 1250 m.

Habitat:                     Orman açıklıklarındaki otluk ve çalılık etraflarında bulunur.

Çiçekler:                    Çiçekler 1-4 adet, iç yüzeyi parlak sarı, taç genellikle daha ince yapılı, dışı tamamen kahve – bordo renklerde, tamamen noktalı, şeritli veya bunların karışımındadır. İçte kalan taç yapraklar ise sarı renkte ve alt kısımları koyu kahvedir. Çiçek tüpünün alt kısımları daha açık üst kısımları daha koyu kahve noktalı veya çizgilidir.

Segmentler:                Stilus benim gördüğüm örneklerde her zaman sarı renkli, anterlerin orta seviyesinden 3 dala ayrılır, anterler ile ayni boyda veya daha kısadır. Anterler grimsi konektif renksiz veya nadiren tamamen sarı renkte ve kısa lobludur. Filamentler sarı ve bazı örnekler nadiren seyrek tüyler görülür.

Yapraklar:                  Yapraklar 0.8-1.2 mm. genişlikte, 4-8 adet gibi bol yapraklı, çiçeklenme döneminde genellikle çiçeklerden daha uzundur.

Korm ve tunik:           Tunik kağıtsı veya derimsi, alt kısımdan parçalara ayrılır, yüzükler belirgin değil ve nadiren görülen yüzüklerin de etrafı düz değildir.

Benzerleri:                  Diğer chrysanthus x biflorus türlerine beziyor ise de bu türde anterler her zaman grimsi konektif renksiz, Taç yaprakların dışı her zaman tamamen kahve noktalı, çizgili veya tamamen koyu renkte, stilus açık sarıdır.

                                    C. kesercioglui (anterler tamamen siyah konektif siyah ve tunik belirgin olarak sert kabukludur

Yetiştirme:                  Bu türünde geldiği yer dikkate alındığında kültür ortamda çok kolay yetişeceği kesindir. Yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır.

Crocus muglaensis Ruksans

Syn: Crocus chrysanthus subsp. kesercioglui

Çiçeklenme:               Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Muğla

Yükseklik:                  1000 m. - 1300 m.

Habitat:                     Kalkerli arazilerde pinus orman açıklıklarındaki taşlık alanlarda bulunur.

Çiçekler:                    Çiçekler 1-2 adet, iç yüzeyi koyu sarı portakal, dıştaki taç yaprakların dışı tamamen kahve – bordo renklerde, tamamen noktalı, şeritli veya bunların karışımındadır. İçte kalan taç yapraklar ise tamamen sarı renkte ve alt kısımları koyu kahvedir. Çiçek tüpünün alt kısımları daha açık üst kısımları daha koyu kahve noktalı veya çizgilidir.

Segmentler:                Stilus benim gördüğüm örneklerde her zaman sarı renkli, anterlerin orta seviyesinden 3 dala ayrılır, anterler ile ayni boyda veya daha kısadır. Anterler tamamen siyah veya konektif siyah ve filamentler sarıdır.

Yapraklar:                  Yapraklar 0.7-1 mm. genişlikte, 3-5 adet, çiçeklenme döneminde çiçeklerin boyunda veya daha uzundur.

Korm ve tunik:           Tunik sert kabuklu, sadece büyük parçalara ayrılır, belirgin yüzüklü, yüzüklerde dişler belirgin olarak görülmez ancak nadiren çok kısa ve açık aralıklı görülebilir.

Benzerleri:                  Diğer chrysanthus x biflorus türlerine beziyor ise de bu türde anterler her zaman tamamen siyah ve taç yaprakların dışı her zaman tamamen kahve noktalı, çizgili veya tamamen koyu renktedir.

                                     C. spyleus (anterler grimsi konektif renksiz, tunik derimsi,)

Yetiştirme:                  Kültürel olarak bilinmiyor ancak. C. chrysanthus türlerinin tamamın çok sevilip yaygın olarak yetiştiriliyor. Bu türünde geldiği yer dikkate alındığında kültür ortamında çok kolay yetişeceği kesindir