The Country Of Crocuses: olivieri

Crocus olivieri subsp. olivieri

Çiçeklenme: Mart - Nisan

Dağılım: Yunanistan, Bulgaristan, Güney Romanya, Türkiye / Batı ve Kuzey Batı Türkiye / Edirne, Kırklareli, Sakarya, Bolu, Ankara, Bilecik, Kütahya, Uşak, Eskişehir, Kırşehir

Yükseklik: 200 m. – 1550 m.

Habitat: Açık taşlık, çimenlik, çalılık ve orman etraflarındaki açık alanlar

Çiçekler: Çiçekler açık veya koyu sarı renkte ve diğer çiğdem türlerine kıyasla daha iridir. Genelde çiçeklerin çiçek tüpü dahil her tarafı tek düze sarı olmakla beraber, bazı formlarda çiçek tüpü hafif çilli kahve renktedir.

Yapraklar. Yapraklar 2-3 nadiren 4 adet ve çok geniştir. Bu geniş yapraklar C. olivieri grubunu diğer türlerden ayıran en temel özelliktir. Sadece C. candidus biraz daha geniş yapraklara sahiptir. Çiçeklenme ile birlikte yapraklar, çiçeklerin seviyesinde veya biraz daha kısa olarak görülmeye başlar.

Korm ve tunik: Tunik üst taraflar kalın zarımsı tek parçalı iken, alt taraflarda birçok fiberlere ayrılır.

Benzerleri: subsp. istanbulensis (korm tunik üst kısımlardan hafif örgülüdür ve alttan belirgin fiberlidir)

subsp. balansae (taç yaprakların dışı kahve şeritli, noktalı, tamamen çikolata gibi veya tamamen sarı renktedir. Stilus 6 ile 12 parça arasında olabilir)

candidus (çiçekler beyaz, yapraklar 1-2 daha geniş)

subsp. flavus ve subsp. dissectus (yapraklar daha ince ve yüksek sayıdadır, tunik çok belirgin olarak boyunludur.)

Yetiştirme: Doğal ortamda bu kadar yaygın olmasına karşılık kültürel ortamda yaygın olarak bulunmuyor. İstanbul ikliminde hiçbir koruma gerektirmeden bahçelerin açık güneşli kenarlarında kolaylıkla yetişiyor. Toprak konusunda seçici değil fakat kumsal ağırlıklı topraklarda daha güzel gelişir. Yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır ve daha geç yeşillendiği için kış donları da sorun yaratmıyor. Kormlar çok fazla derine ekilmemelidir.

C. olivieri Albino

Bu benim keşfettiğim çok ilginç bir albino. Aslında albinolar hemen hemen her çiğdem türünde sıkça karşımıza çıkıyor. Özellikle mavi, eflatun ve mor renkli türlerde, oysa sarı renkli çiğdem türleri bu konuda çok tutucudur ve kolay kolay albino oluşturmazlar. Zaten bu örneği de albinodan ziyade yeni bir mutasyon olarak değerlendirmek gerekir. Yani yeni bir türün ilk doğan örneği gibidir. Albinolarda beyaz renk dışında bitkinin diğer tüm özellikleri bitkinin atasına benzer fakat bu örnekte ise atasında bulunmayan bazı özellikler bulunuyor. Çiçek tüpü mavi gri arası bir renkte, yapraklar çok belirgin bir şekilde tüylü, stilus kremsi beyaz ve çok güzel de tohum tutuyor. Tohumlar henüz çiçek açacak boya ulaşmadı. Tohumların yüzde kaçı beyaz çıkacağını çok merak ediyorum

Crocus olivieri subsp. istanbulensis

Çiçeklenme: Şubat - Mart

Dağılım: Endemik /Türkiye / İstanbul, Anadolu Yakası

Yükseklik: 350 m. – 370 m.

Habitat: Tepe üstlerindeki açıklık ve fundalık alanlar

Segmentler:   Stilus genellikle taç yaprakları ile aynı renkte, nadiren daha koyu portakal renkte, her zaman 6 parçalı, anterlerin seviyesinde, nadiren bir miktar aşağı veya yukarı olabilir. Anterler, filamentler ve çiçek boğazı ile aynı renkte sarıdır.
Yapraklar.     Yapraklar 2-3 nadiren 4 adet, çiçeklenme ile birlikte, çiçeklerin seviyesinde veya daha uzundur.
Korm ve tunik:   Tunik üst tarafları örgülü alt tarafları ise dikine fiberlidir.

Benzerleri: subsp. olivieri (tunik kalınca zarımsı üst tarafları tek parça alt tarafları parçalı fiberli)

subsp. flavus ve dissectus (yapraklar ince yüksek sayılı, tunik belirgin olarak boyunludur )

Yetiştirme: Bu tür doğada ve kültürel olarak çok çok nadirdir. Ben bu türü doğada sadece bir lokasyondan biliyorum ve bu lokasyonda da sadece 50 civarında birey bulunuyor. En kötüsü ise bu lokasyonun tam üzerinden yangını engellemek için yol açılarak tahribat yapılmış. Bir de bölgeye çam ağaçları ekilerek yeniden ağaçlandırma yapılmış. Bu çamlar büyüdüğünde ise büyük ölçüde alanın gerçek sahibi olan nadir bitkiler gibi bu çiğdem türü de gölge altında kalarak yaşam mücadelesi verecek. Fakat bu çiğdem türü diğer tüm bitkiler gibi tamamen yaz ve kış güneş göremeyen bir durumda yaşayamaz. Bu şartlarda tür gelecekte botanik bahçelerinde yaşamını sürdürebilir fakat bu durumda şartlar değiştiği için artık bitki farklı bir boyutta yoluna devam edecektir. Kültürel olarak yetiştirilmesi çok kolay fakat kireçli toprağı sevmiyor. Kumsal hafif humuslu toprak ve güneşli bir köşe seçilmesi gerekir. Benim bahçe şartlarında en geç çiçek açan türlerden birisidir. Çok güzel tohum tutuyor fakat kormdan yavru vermekte pek istekli görünmüyor. Çiçeklenme döneminde bol miktarda su istiyor.

Crocus olivieri subsp. balansae

Çiçeklenme: Şubat - Mart

Dağılım: Endemik /Türkiye / Manisa, İzmir, Aydın

Yükseklik: 450 m. – 1000 m.

Habitat: Çam ağaçları etraflarındaki açıklıklar, taşlık ve otluk alanlar

Çiçekler: Çiçekler parlak veya koyu sarı renkte, Taç yaprakların dışı ise kahve renkli şeritli, hafif noktalı, tamamen çikolata renkli veya tamamen sarı renkte olabilir. Çiçek tüpü ise genellikle daha koyu kahve renklidir.

Segmentler: Stilus açık sarı veya portakal renkli, 6 ile 12 arasında çok parçalı ve anterler seviyesindedir. Anterler, filamentler ve boğaz sarıdır.

Yapraklar. Yapraklar 2-3 adet, çiçeklenme döneminde çiçeklerin boyunda veya üzerinde mevcuttur.

Korm ve tunik: Tunik zarımsı, alttan fiberlere ayrılır ve boyunsuzdur.

Benzerleri: subsp. olivieri ve subsp. istanbulensis (taç yaprakların dışı her zaman sarıdır, stilus her zaman 6 parçalıdır)

subsp. chrysanthus ve melezleri (yapraklar çok ince, stilus 3 parçalı, tunik sert ve gevrektir.)

Yetiştirme: Kültürel olarak özellikle koyu renkli formları yaygın olarak bulunuyor. Çiçeklenme döneminde bol miktarda su istiyor. Doğada çiçeklenme döneminde neredeyse tamamen su içinde bulunuyor. Yaz yağmurlarına ve kış donlarına karşı herhangi bir önlem almak gerekmez.