Crocus stevensii Ruksans

Çiçeklenme:              Şubat -Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Denizli

Yükseklik:                 1400 - 1650 m.

Habitat:                     Orman açıklıklarında,  kırmızı kalkerli topraklarda, kuru otluk ve taşlık alanlarda bulunuyor.

Çiçekler:                    Çiçeklerin iç yüzü beyaz veya uçuk mavi tonlarda, herhangi bir desen görülmez, içteki taç yaprakların dışı yine aynı renkte alt kısımlardaki koyuluk ise belirgin değildir.  Çiçeklerin dışı yine beyaz, açık mavi veya bazen kremsi renklenmiş zemin üzerine belirgin damarlı, şeritli, nokta desenlidir. Bazen de tamamen koyu mavi – mor renkte ve beyaz – krem arası kenarlıklı olabiliyor.   Dıştaki taç yaprakların alt kısımdaki koyu bölge ve koyu sarı renkteki boğaz dıştan belirgin olarak görülüyor. Çiçek boğazı tüysüz ve koyu sarı renktedir. Çiçek tüpünün alt kısımları daha açık, üst tarafları daha koyu kahve – mor renkli veya bazen şeritlidir.

Segmentler;                Stilus sarı veya portakal renkte, anterlerin orta seviyesinden ayrılmaya başlar, üç parçalı, uçlarda belirgin genişleme eğilimli ve borazan şekilli, aşağı yukarı anterler ile aynı seviyededir. Anterler 10-11 mm. boyda, uç kısımlardan inceliyor, sarı renktedir.  Konnektif belirgin, geniş, renksiz, uçlardan veya tamamen gri – mavi arasında, nadiren tamamen siyahtır.  Filamentler tüysüz, 8-11 mm. boyda, koyu sarı veya portakal renktedir.

Yapraklar:                  Yapraklar gri yeşil, 3-4 adet,  3-3.5 mm. eninde, 4-5gibi çok ribli, çiçeklenme döneminde çiçekler ile aynı seviyede veya biraz daha kısadır.

Korm ve tunik:           Korm yuvarlak ve üstten hafif basıktır. Tunikler çok sert kabuklu, alt kısımdan parçalara ayrılmıyor, 5mm. civarında boyunlu, yüzükler 2-3 adet, sert dişsiz veya 0.5mm. den daha kısa ve aralı dişler görülebilir.

Benzerleri:                  C. crewei (anterler tamamen siyah, konnektif siyah, yapraklar daha ince, )

Yetiştirme:                  Soğuk bir kış, sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunmakla beraber bahçe koşullarında çok iyi gelişip yaz yağmurlarına dayanıklıdır. 

           

Crocus multicostatus Kerndorff & Pasche

Çiçeklenme:              Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / İzmir

Yükseklik:                 1200 m. - 1400 m.          

Habitat:                      Yüksek kesimlerde karışık orman açıklıklarında nispeten daha nemli alanlarda bulunur.

Çiçekler:                    Taç yaprakların iç kısmı tamamen beyaz, dış kısımları yine aynı şekilde beyaz, bazen kremsi zemin üzeri belirgin şeritli, damarlı ve bazen noktalıdır. Tepallerin alt kısımlarında koyu mavi –morumsu  renkte bulunan koyu kısımlar ve şeritler bu türde çok belirgindir.  Çiçek boğazı sarı, koyu sarı ve ortasında küçük kahve renkte bir bölge bulunur. Çiçekler bölündüğünde görülebilen boğazın içinde belirgin bir morluk bulunuyor.  Boğaz tüysüzdür. Çiçek tüpü, alt tarafları daha açık, üst tarafları şeritli veya tamamen koyu mavi - mor renktedir.   

Segmentler:                Stilus portakal renkte, üç parçalı, uçlardan hafif genişliyor, genellikle anter seviyesinin altındadır. Filamentler  5-12 mm, üstü  sarı, alt kısmı kahve renkte ve tüysüzdür. Anterler geniş ok şeklinde, 6-13 mm. boyda, siyah, konnektif siyah, uzun, geniş ve yana açık kulaklıdır.

Yapraklar:                  Yapraklar 2-6 adet, 2-3.5mm. genişlikte, 5-6 gibi çok yüksek ribli, çiçeklenme zamanında çiçekler ile aynı boydadır. Katafil 3 adet ve üst kısımlar belirgin olarak kahverengiye dönüyor.

Korm ve tunik:           Dış tunikler sert, içtekiler biraz daha yumuşak kabuklu, 4-6 mm. dikensi boyunlu, alt kısımlardan bol miktarda ince şeritsi parçalara ayrılır, belirgin yüzüklü, yüzükler 1-5mm.  gibi belirgin dişlidir.

Benzerleri:                  C. coloreus (3 gibi düşük ribli, )

                                     C. caricus (boğazdaki kahve bölge yanlara doğru genişliyor,)

                                     C. incognitus (yapraklar 3 ribli, )

                                     C. nubigena (4-8 gibi bol yapraklı, )

Yetiştirme:                 Bulunduğu iklim koşullarına bakarsak soğuk bir kış, sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunuyor. 

Crocus incognitus Kerndorff & Pasche

Çiçeklenme:              Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / İzmir

Yükseklik:                 800 m. - 900 m. 

Habitat:                      Kalkersiz arazilerde,  karışık orman açıklıklarında, taşlık ve otluk alanlarda bulunur.

Çiçekler:                    Taç yaprakların iç kısmı tamamen beyaz, dış kısımları yine aynı şekilde beyaz, sıklıkla krem, üzeri belirgin şeritli, damarlı ve bazen noktalıdır. Tepallerin alt kısımlarında morumsu – kahve renkte koyuluk bulunur.  Çiçek boğazı sarı, koyu sarı ve ortasında küçük kahve renkte bir bölge bulunur.  Boğazda tüyler bulunmaz. Çiçek tüpü alt tarafları beyaz, üst tarafları şeritli veya tamamen koyu kahve - mor renktedir.   

Segmentler:                Stilus sarı, portakal veya kırmızı renkte, üç parçalı, uçları püskülümsü, genellikle anter seviyesinin altında nadiren aynı boydadır. Filamentler  4-8 mm, üstü  sarı, alt kısmı kahve renkte ve tüysüzdür. Anterler ok şeklinde, 3-10 mm. boyda, mavimsi-siyah, konnektif mavimsi-siyah, kulaklar uzun ve yanlara doğru açıktır.

Yapraklar:                  Yapraklar 1-3 adet, 2.5-3 mm. eninde, 3 adet ribli, çiçeklenme zamanında genellikle çiçeklerden daha uzundur.

Korm ve tunik:           Dış tunikler sert, içtekiler biraz daha yumuşak kabuklu, 2-6 mm. dikensi boyunlu, alt kısımlardan bol miktarda şeritsi parçalara ayrılır, belirgin sert yüzüklü, yüzükler belirgin dişlidir.

Benzerleri:                  C. coloreus (yapraklar 1-2mm. gibi daha ince, )

                                     C. caricus (boğazdaki kahve bölge yanlara doğru dağılıp genişliyor,)

                                     C. crewei (boğazda kahve renkli bölge veya nokta yok, )

Yetiştirme:                 Nispeten serin bir kış, sıcak ve kuru bir yaz isteği vardır. Yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır. Ancak kalkersiz arazide bulunuyor olması kireçli topraklarda yetişmesi biraz  zor olabilir.

Crocus coloreus Kerndorff & Pasche

Çiçeklenme:              Şubat - Mart

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / İzmir, Aydın

Yükseklik:                 900 m. - 1000 m. 

Habitat:                      Kalkersiz arazilerde,  kestane ve  meşe gibi karışık orman açıklıklarında, taşlık ve çimenlik alanlarda bulunur.

Çiçekler:                    Çiçekler beyaz ile krem – ten renkleri arasında, tepallerin iç kısmı tamamen parlak beyaz, dış kısımları beyaz veya krem-ten rengindeki zemin üzerine, belirgin olarak kahve-mor şeritli, damarlı veya nokta desenlidir. Çiçek boğazındaki sarı bölge daha belirgin, dış kısmı parlak sarı, merkeze doğru kahve-sarı ve merkezde koyu kahve geniş bir bölge bulunur. Boğazda tüyler bulunmaz. Çiçek tüpü alt tarafları beyaz, şeritli ve üst tarafları koyu kahve - mor renktedir.   

Segmentler:                Stilus sarı, portakal veya kırmızı renkte, üç parçalı, genellikle anter seviyesinin altında nadiren aynı boydadır. Filamentler  7 -10 mm. üstü koyu sarı, alttan bağlantı kısmı kahve renkte ve tüysüzdür. Anterler  geniş ok şeklinde, uçlardan dışa açık duruşlu,  6-10 mm. boyda, siyah, konnektif siyah, kulaklar uzun ve yanlara doğru açıktır.

Yapraklar:                  Yapraklar 2-4 adet, 1-2mm. eninde, 3 adet ribli, çiçeklenme zamanında iyi gelişmiş ve çiçeklerden daha uzundur.

Korm ve tunik:           Tunik sert kabuklu, belirgin sert yüzüklü, üst yüzükler kısa bol dişli nadiren seyrek uzun dişlidir.

Benzerleri:                  C. nubigena (4-8 gibi bol yapraklı, )

                                     C. demirizianus (tepallerin dışı ten renginde değil, boğazdaki spot çok küçük, yüzükler belirgin olarak uzun dişli, )

                                     C. crewei (boğazda ve filamentlerin kökünde kahve nokta bulunmaz)

                                     C. fauseri (antherler daha uzun, uç kısımları hafif topuzumsu , C. hitticus gibi içe kapalı parantez pozisyonundadır.)

                                     C. caricus (boğazda kahve renkli bölge yanlara doğru açılıyor, )                                        C. incognitus (yaprakalar 2.5-3mm. gibi geniş, 1-3 gibi daha düşük sayıda, )

Yetiştirme:                  Serin bir kış, sıcak ve kuru bir yaz isteği vardır. Yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır. Ancak kalkersiz arazide bulunuyor olması kireçli toraklarda yetişmesinin çok zor olduğu anlamına gelir. Kış donlarına karşı da hassas olabilir. 
Bu türün ulaşabildiğim birkaç güzel karesi için Dağa Kaçtım ekibine ve Cem Çuhacıoğluna çok teşekkür ederim.